Deze zwarte watervogel met zijn opvallende witte snavel blijkt namelijk een nogal opportunistische bouwer. Voor zijn nest gebruikt hij alles wat hij kan vinden. Van natuurlijke materialen tot de meest uiteenlopende voorwerpen die mensen in het water achterlaten. Auke-Florian onderzoekt deze nesten als bioloog. Daarnaast is hij betrokken bij De Grachtwacht, een initiatief dat zich inzet voor schonere grachten in Leiden.
Tijdens TrustBound Partner Pulse liet hij zien wat zijn onderzoek ons vertelt over de hoeveelheid afval in het water. Zijn presentatie was verrassend, soms hilarisch en af en toe behoorlijk confronterend.
Meerkoeten gebruiken hun nesten vaak meerdere jaren. Ze bouwen verder op wat er al ligt en voegen steeds nieuw materiaal toe. Daardoor ontstaan soms enorme constructies waarin tientallen jaren aan menselijk afval zijn terug te vinden. Tijdens zijn onderzoek ontdekte Auke-Florian nesten met meer dan duizend stukken plastic. In één bijzonder exemplaar – van een ekster in dit geval - telde hij zelfs ongeveer 1.500 anti-vogelpinnen. Die pinnen worden normaal gesproken gebruikt om vogels van gebouwen af van houden. De ekster hadden er blijkbaar een andere bestemming voor gevonden.
Het klinkt bijna komisch, maar de vondsten vertellen ook een serieus verhaal. Plastic verdwijnt niet zomaar uit het milieu. Het is gemaakt om niet af te breken en wordt onderdeel van de leefomgeving van dieren. Soms kun je aan de voorwerpen in een nest zelfs afleiden uit welke periode het materiaal afkomstig is. Zo wordt een vogelnest een onverwacht archief van onze wegwerpcultuur.
Auke-Florian houdt zich niet alleen bezig met onderzoek. Met De Grachtwacht haalt hij, samen met vele vrijwilligers, afval uit de Leidse grachten. Daarbij komen de meest uiteenlopende voorwerpen boven water. Natuurlijk veel plastic verpakkingen en blikjes. Maar ook paspoorten, volgeschreven pikante dagboeken en andere spullen waarvan je je serieus afvraagt hoe ze ooit in het water terecht zijn gekomen. Sommige vondsten zijn vooral grappig. Andere roepen heel andere vragen op. Zo had Auke-Florian een zak vol tasjes mee die afkomstig waren uit het politiebureau. Op de buitenkant stonden persoonsgegevens van gearresteerde mensen, waaronder hun naam en geboortedatum. Reden van oppakken, een lijst bezittingen en handtekeningen waren zichtbaar.
Voor een zaal vol professionals die dagelijks bezig zijn met governance, risk en compliance was dat natuurlijk een bijzonder herkenbaar probleem. Je kunt binnen een organisatie uitgebreide procedures hebben voor het beschermen van persoonsgegevens. Maar wanneer documenten of voorwerpen met gevoelige informatie achteloos worden weggegooid, houdt de beveiliging al snel op.
Een datalek hoeft dus helemaal niet digitaal te zijn. Soms ligt het gewoon op de bodem van een gracht.
Een datalek hoeft helemaal niet digitaal te zijn. Soms ligt het gewoon op de bodem van een gracht.
Een belangrijk aandachtspunt voor De Grachtwacht is het afval dat tijdens evenementen in het water belandt. Leiden kent met Leidens Ontzet op 3 oktober een groot jaarlijks feest. Jarenlang zorgde dat voor enorme hoeveelheden wegwerpbekers in de grachten. De Grachtwacht liet zien hoeveel afval dit opleverde, op 100 meter werden al 8000 bekertjes gevonden, en pleitte voor een andere aanpak.
Inmiddels wordt tijdens het evenement gewerkt met herbruikbare bekers en een statiegeldsysteem. Een verandering die een groot verschil kan maken voor de hoeveelheid plastic die na afloop in het water terechtkomt. Het laat zien dat onderzoek en praktische actie elkaar kunnen versterken.
Want wanneer je zichtbaar maakt hoeveel afval er ontstaat, wordt het een stuk moeilijker om het probleem te negeren.
Waarom stond er eigenlijk een bioloog op het programma van een bijeenkomst over een GRC-platform? Dat heeft alles te maken met de betrokkenheid van TrustBound bij De Grachtwacht. TrustBound ondersteunt het initiatief en draagt daarmee bij aan het werk dat Auke-Florian en zijn team verrichten. Maar er bleek ook een inhoudelijke overeenkomst te zijn. Informatiebeveiliging draait voor een groot deel om verantwoordelijkheid. Weten welke risico's er zijn en ervoor zorgen dat maatregelen in de praktijk worden nageleefd.
Bij het beschermen van onze leefomgeving geldt iets soortgelijks. Je kunt regels opstellen en afspraken maken, maar uiteindelijk bepalen dagelijkse keuzes wat er werkelijk gebeurt.
Auke-Florian liet zien hoeveel invloed menselijk gedrag heeft op de omgeving. Soms met een grappige vondst, soms met een confronterend voorbeeld.
De presentatie van Auke-Florian was een mooie afsluiting van de TrustBound Partner Pulse. Na een middag vol ontwikkelingen rondom het platform en gesprekken over cybersecurity bracht hij een compleet ander onderwerp naar voren. Al bleek dat onderwerp dichter bij onze dagelijkse praktijk te liggen dan verwacht. Want wie eenmaal heeft gezien wat er allemaal in een meerkoetennest terechtkomt, kijkt anders naar afval. En wie een detentie-tasje met persoonsgegevens uit een gracht ziet komen, denkt misschien nog eens extra na over de manier waarop gevoelige informatie wordt weggegooid.
Sommige risico's staan keurig geregistreerd in een GRC-platform. Andere moet je eerst uit het water vissen.