AI-systemen die uit hun sandbox ontsnappen, hackers die op machinesnelheid aanvallen en beveiligingssoftware die ineens niet meer voldoet. Wie de krantenkoppen volgt, zou denken dat cybersecurity sinds de komst van AI compleet op zijn kop staat. Maar hoe groot is de dreiging werkelijk?
Oké, eerst even over Fleur. Fleur van Leusden werkt als CISO bij de Rijksoverheid en maakt met haar podcast ‘CISO praat’ informatiebeveiliging toegankelijk voor een breed publiek. Ze sprak bij TrustBound op persoonlijke titel. Ze begon haar presentatie met een quiz: is deze afbeelding echt of gemaakt met AI? Dat bleek nog behoorlijk lastig. Een mooie opwarmer voor de vraag die daarna centraal stond: hoeveel zorgen moeten we ons eigenlijk maken over AI en cybersecurity?
Een van de voorbeelden ging over AI-systemen die volgens nieuwsberichten uit hun sandbox waren ontsnapt. Een sandbox is een afgeschermde omgeving waarin software veilig kan worden getest.
Dat klinkt behoorlijk alarmerend. Zeker wanneer een AI-model vervolgens zelfstandig toegang tot internet krijgt en handelingen uitvoert die de onderzoekers niet hadden voorzien. Maar Fleur keek verder dan de krantenkop.
In een van de besproken onderzoeken bleek dat internettoegang bewust was toegestaan, zodat de AI-agent hulpmiddelen kon downloaden. De onderzoekers hadden alleen niet verwacht dat het systeem die toegang ook voor andere doeleinden zou gebruiken. Dat roept een interessante vraag op. Heeft de AI werkelijk een beveiligingsgrens doorbroken, of was die grens onvoldoende ingericht?
Op een van haar slides stond het kernachtig verwoord: “AI breekt niet uit. Het doet wat het is gevraagd te doen.”
Fleur vergelijkt daarbij met een gevaarlijke hond. Als je zo'n dier zonder voldoende voorzorgsmaatregelen loslaat, kun je moeilijk verbaasd zijn wanneer het vervolgens gevaarlijk gedrag vertoont. Bij AI geldt hetzelfde principe: de partij die het systeem inzet, blijft verantwoordelijk voor de inrichting en beveiliging.
Een tweede veelgehoorde claim is dat AI een explosie aan software kwetsbaarheden veroorzaakt. AI kan immers razendsnel code analyseren en beveiligingsproblemen opsporen. Fleur liet een grafiek zien waarin het aantal geregistreerde kwetsbaarheden sterk toenam. De stijging begon echter al voordat Anthropic in april 2026 Claude Mythos presenteerde, een AI-model dat bijzonder goed is in het opsporen van kwetsbaarheden.
Bovendien kunnen zulke cijfers door verschillende factoren worden beïnvloed. Zo ging Oracle meer kwetsbaarheden rapporteren en vaker beveiligingsupdates uitbrengen. Een stijging in de registraties betekent dus niet automatisch dat software ineens onveiliger is geworden of dat AI de oorzaak is.
Het aantal gevonden kwetsbaarheden zegt bovendien weinig over het aantal succesvolle aanvallen. Een aanvaller moet een kwetsbaarheid kunnen misbruiken en een systeem kunnen vinden waarop die kwetsbaarheid aanwezig is. Meer gevonden kwetsbaarheden betekenen dus niet automatisch meer succesvolle hacks. AI kan daarbij ook juist verdedigers helpen. Softwareleveranciers gebruiken de technologie om fouten in hun eigen producten sneller op te sporen.
Dat sluit aan bij een andere observatie van Fleur. Goede hackers proberen zo onopvallend mogelijk te werk te gaan. Ze willen lang toegang houden tot een systeem zonder ontdekt te worden. AI-gestuurde aanvallen zijn momenteel vaak nog opvallend en laten relatief veel sporen achter.
Een ander argument is dat AI cyberaanvallen op machinesnelheid mogelijk maakt. Maar automatisering bestaat al veel langer. Aanvallers gebruiken al jaren scripts om kwetsbare systemen op te sporen. Via diensten zoals Shodan kunnen ze zoeken naar apparaten en servers die vanaf internet bereikbaar zijn. Daar is geen generatieve AI voor nodig.
Bovendien werkt ook de verdediging grotendeels geautomatiseerd. Moderne beveiligingssystemen analyseren continu verdachte activiteiten en kunnen automatisch ingrijpen. De komst van AI verandert daar niet van de ene op de andere dag alles aan.
Volgens Fleur moeten organisaties vooral kritisch blijven op leveranciers die beweren dat bestaande beveiliging niet meer werkt zodra aanvallers AI gebruiken. Moderne antivirussoftware kijkt al lang verder dan bekende virusbestanden. Veel oplossingen analyseren gedrag en herkennen verdachte handelingen, ongeacht of die door een mens of een AI-systeem worden uitgevoerd.
Nieuwe AI-technologie kan zeker waarde toevoegen aan cybersecurity. Maar dat betekent niet dat iedere organisatie direct een nieuwe categorie beveiligingssoftware nodig heeft. Fleur verwees daarom naar de basismaatregelen die onder andere het Nationaal Cyber Security Centrum adviseert. Denk aan tijdig patchen en zorgvuldig omgaan met toegangsrechten. Ook goede monitoring blijft belangrijk.
Tijdens de vragenronde kwam Fleur met een interessante observatie. Ze ziet voor organisaties momenteel een groot risico in de manier waarop AI intern wordt ingezet. Een AI-assistent krijgt soms toegang tot documenten of systemen zonder dat vooraf goed is nagedacht over de gevolgen.
Welke informatie mag de toepassing gebruiken? Welke handelingen mag ze uitvoeren? Hoe controleer je wat er gebeurt? Dat zijn bekende beveiligingsvragen, maar ze worden door AI opnieuw actueel.
Haar advies was om AI-toepassingen eerst kleinschalig te testen en de risico's zorgvuldig te beoordelen voordat je ze breder inzet.
Fleur ontkent niet dat AI nieuwe risico's met zich meebrengt. De technologie ontwikkelt zich snel en zal ook door aanvallers steeds slimmer worden gebruikt. Maar organisaties moeten zich niet laten meeslepen door iedere spectaculaire claim. Wie zijn basisbeveiliging goed heeft ingericht, staat al een stuk sterker. Dat was vóór AI belangrijk en is het vandaag nog steeds.
Voor TrustBound raakt dat precies aan de dagelijkse praktijk van governance, risk en compliance. Nieuwe technologie brengt nieuwe vragen met zich mee, maar vraagt vooral om een goede beoordeling van de risico's. Welke maatregelen zijn nodig? Welke zijn al aanwezig en werken die ook zoals bedoeld? Dat zijn vragen waar onze partners organisaties dagelijks bij helpen en waarbij TrustBound ondersteunt.
Daarom vonden we het waardevol om Fleur tijdens onze Partner Pulse aan het woord te laten. Haar kritische blik helpt om onderscheid te maken tussen risico's die aandacht verdienen en verhalen die vooral goed scoren in de media. Misschien is dat wel de belangrijkste les van haar presentatie: lees vooral ook het onderzoeksrapport achter de krantenkop. Dat scheelt een hoop onnodige paniek en mogelijk een behoorlijk softwarebudget.